k0nsult.cloud / ai-truth / regres

Regres & Accountability

AI może być silna, ale odpowiedzialność musi pozostać ludzka.

Regres urzędniczy — prawo instytucji i obywatela do dochodzenia odszkodowania od osoby/podmiotu odpowiedzialnego za szkodę wyrządzoną przez system AI wdrożony niezgodnie z prawem.

Czym jest regres w kontekście AI?

Regres to mechanizm prawny pozwalający poszkodowanemu dochodzić zwrotu szkody od podmiotu, który faktycznie ją spowodował — nawet jeśli formalnie odpowiadał inny podmiot. W kontekście AI: jeśli decyzja administracyjna oparta o algorytm naruszyła prawa obywatela, regres kieruje się do wdrażającego (instytucji), a dalej — do dostawcy systemu AI.

Podstawy prawne

AI Act art. 26 ust. 5 — obowiązek nadzoru człowieka przy systemach AI wysokiego ryzyka
AI Act art. 89 — prawo do wyjaśnienia decyzji opartej na AI
KPA art. 107 — uzasadnienie decyzji administracyjnej
KC art. 417 — odpowiedzialność Skarbu Państwa za niezgodne z prawem działanie
RODO art. 22 — zakaz automatycznego podejmowania decyzji bez udziału człowieka

Ścieżka accountability — krok po kroku

Identyfikacja systemu AI

Ustal czy decyzja była wspierana lub podjęta przez system AI. Zapytaj instytucję (KPA art. 107).

Żądanie wyjaśnienia

Złóż wniosek o uzasadnienie decyzji + informację o użytym systemie AI (AI Act art. 89, RODO art. 22).

Odwołanie administracyjne

Standardowa ścieżka KPA: odwołanie do organu wyższego stopnia. Wskaż naruszenie AI Act jako podstawę.

Skarga do PUODO / organów nadzoru

W sprawach RODO: PUODO. W sprawach AI Act: krajowy organ nadzoru (PL: w trakcie wyznaczania).

Droga sądowa

WSA / NSA dla decyzji admin. Sąd cywilny (KC art. 417) dla odszkodowania. Możliwy regres do dostawcy AI.

Rejestr spraw — status (przykłady)

ID	Obszar	Opis	Status
REG-001	KAS / scoring	Decyzja podatkowa oparta o algorytm bez wyjaśnialności	OTWARTA
REG-002	JST / wnioski	Automatyczne odrzucenie wniosku bez udziału człowieka	OTWARTA
REG-003	Administracja centralna	Brak rejestru systemu AI — niemożność dochodzenia praw	GAP — brak danych

Zgłoś sprawę: /ai-truth/zglos-naruszenie

Zastrzeżenie. Informacje mają charakter edukacyjny. Nie stanowią porady prawnej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z prawnikiem. Portal wskazuje mechanizmy systemowe, nie oskarża osób fizycznych bez podstawy prawnej.

Zastrzeżenie. Materiał informacyjno-badawczy. Nie stanowi certyfikacji, nie jest opinią jednostki notyfikowanej ani konkluzją prawną — not a certification · not a notified body · not a legal conclusion. claim ≤ proof. /legal/not-certification.