Jedna z sześciu ścieżek odbiorcy Bio-Quantum Nexus. Naukowiec to badacz, który rejestruje hipotezy i dowody, publikuje, recenzuje i pilnuje, by twierdzenie nigdy nie wyprzedziło dowodu. Tu metodyka (jak weryfikujemy), rejestr claimów (co już wiemy) i ścieżka dowodowa (czym to potwierdzamy) łączą się w jeden format: hipoteza → dowód → status → publikacja.
Naukowiec w ekosystemie K0NSULT nie ogłasza wyników — buduje rejestr claimów z jawną ścieżką dowodową: od hipotezy, przez poziom dowodu (CONFIRMED / OSINT / MONITORING / HYPOTHESIS), po status danych (LIVE / DANE / GAP) i publikację PL/EN. Wszystko zgodnie z otwartą nauką UE (EOSC, Horizon Europe open access), danymi FAIR i reproducibility. Hipoteza bez dowodu = GAP, nie fakt.
Naukowiec to rola, która zamienia obserwację w udowodnione twierdzenie — i pilnuje, by nic nie weszło do obiegu bez pokrycia w dowodzie. Trzy profile:
Zakłada wpis w rejestrze claimów: hipoteza, źródła, poziom dowodu, status. Nadaje datę i ślad, tak by claim dało się później niezależnie odtworzyć i zweryfikować.
Przekuwa potwierdzone claimy w publikacje PL/EN i dane FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable), zgodnie z mandatem open access Horizon Europe i federacją EOSC.
Ocenia cudze claimy zasadą claim ≤ proof: czy poziom dowodu odpowiada sile twierdzenia, czy lineage jest kompletny, czy wynik jest odtwarzalny. Recenzja jako mechanizm jest GAP-em (zob. sekcja 5).
Rola spina się z innymi ścieżkami Nexusa: koder (ARG/RSCA), edukator, regulator, user końcowy, wieloryb. Naukowiec jest warstwą weryfikacji prawdy między nimi.
Od luźnej obserwacji do publikacji. Każdy krok ma kotwicę w poziomie dowodu i statusie danych — claim ≤ proof.
KROK 1 — Hipoteza. Badacz rejestruje twierdzenie do sprawdzenia (np. „organ X wdrożył system AI bez wpisu do EUDB"). Wpis startuje jako HYPOTHESIS — sama hipoteza to jeszcze nie fakt, a status danych pozostaje GAP do czasu zebrania dowodu.
KROK 2 — Dowód (poziom). Do hipotezy dopinamy dowód i nadajemy mu poziom:
KROK 3 — Status (LIVE / DANE / GAP). Poziom dowodu wyznacza status danych w portalu. Tylko claim z dowodem CONFIRMED osiąga LIVE; OSINT daje DANE; wszystko bez dowodu zostaje GAP. Status nigdy nie jest silniejszy niż dowód.
KROK 4 — Publikacja PL/EN. Claimy o statusie LIVE/DANE trafiają do publikacji dwujęzycznej i danych FAIR (open access). GAP-y publikujemy jako GAP-y — jawnie, jako otwarte pytania badawcze, nie jako ustalenia. WKRÓTCE
Jakie dowody naukowiec generuje i zbiera, i czym je spina. Status pokazuje, czy element już istnieje, czy jest GAP-em.
| Element | Co potwierdza | Format / ślad | Status |
|---|---|---|---|
| Rejestr claimów | Lista hipotez/dowodów z poziomem i datą | Wpis: claim, źródła, poziom (CONFIRMED…), status | WKRÓTCE |
| Graf prawdy | Powiązania claim → dowód → źródło → publikacja | Graf: węzły (claim/dowód) i krawędzie (wspiera / podważa) | GAP |
| Data Lineage | Skąd, kiedy, przez kogo i jak powstała dana | Łańcuch pochodzenia: surowe źródło → transformacja → wynik | WKRÓTCE |
| Reproducibility | Wynik da się odtworzyć z danych + metody | Otwarte dane FAIR + opis metody + kod (gdy dotyczy) | GAP |
| Podpis kryptograficzny dowodu | Integralność i nienaruszalność wpisu | Hash / podpis (np. powiązanie z did:cnc) | GAP |
Reguła: brak dowodu = GAP, nie fakt. Rejestr claimów docelowo dostępny pod /ai-truth/claims (WKRÓTCE). Provenance / Data Lineage dokumentuje, dlaczego i jak dana powstała — to warunek oceny wiarygodności i odtwarzalności wyniku.
Narzędzia i ramy, na których naukowiec opiera rejestr i publikacje. Linki wewnętrzne K0NSULT + źródła otwartej nauki UE.
Standardy dowodowe i zasada claim ≤ proof: jak nadajemy poziomy CONFIRMED/OSINT/MONITORING/HYPOTHESIS i status.
Raporty PDF/XLSX i dokumenty źródłowe — baza, z której budowane są claimy i publikacje.
Dwujęzyczne raporty flagowe i case study — output ścieżki naukowca po przejściu przez rejestr.
Federacja EOSC i mandat open access Horizon Europe — „web of FAIR data and services" dla otwartej nauki UE.
Zasady FAIR: Findable, Accessible, Interoperable, Reusable — fundament odtwarzalności i ponownego użycia danych badawczych.
Wyłączenia R&D: art. 2(6) — AI tworzone wyłącznie dla celów naukowych; art. 2(8) — działania badawcze przed wprowadzeniem do obrotu. Uwaga: testy w warunkach rzeczywistych nie są objęte wyłączeniem (do potwierdzenia w sprawie).
Co jeszcze trzeba ustalić, zanim ścieżka naukowca przejdzie z DANE/WKRÓTCE na LIVE. Jawnie, bez udawania, że jest gotowe.
Mechanizm recenzji claimów: kto recenzuje, jak ocenia zgodność poziomu dowodu z siłą twierdzenia, jak dokumentuje się recenzję jako część ścieżki dowodowej. Do ustalenia: skład, kryteria, jawność.
Nienaruszalność wpisu w rejestrze (hash / podpis powiązany z did:cnc): retro-modyfikacja = trwały
ślad. Do implementacji wspólnie z warstwą federacji. PQC do rozważenia (do potwierdzenia).
Połączenie rejestru claimów z repozytoriami danych badawczych (EOSC, Zenodo, repozytoria FAIR) i identyfikatorami (DOI/ORCID). Do ustalenia: format eksportu, mapowanie metadanych, polityka deponowania.
Pełny graf claim → dowód → publikacja oraz pipeline odtwarzalności (dane + metoda + kod). Do ustalenia: schemat grafu, progi „odtworzono", powiązanie z Data Lineage.